Frekans Kaydı
Frekans kaydı (olay kaydı), bir davranışın belirli bir zaman diliminde kaç kez tekrarlandığını sayan gözlem tekniğidir. "Ali bugün kaç kez vurdu?", "Zeynep kaç kez paylaştı?" gibi sorulara somut, sayısal yanıt verir. En basit ve en hızlı uygulanabilen tekniklerden biridir.
Ne Zaman Kullanılır?
Frekans kaydı, kısa süreli ve net başlayıp biten davranışlar için idealdir:
| Uygun | Uygun Değil |
|---|---|
| Vurma, itme, ısırma | Ağlama (süre kaydı daha uygun) |
| Söz kesme | Hayal kurma (gözlenebilir değil) |
| Teşekkür etme, paylaşma | Huzursuzluk (tanımı belirsiz) |
| El kaldırma | Dikkat dağınıklığı (süre kaydı daha uygun) |
| Kurala uyma | Genel agresiflik (çok genel) |
Kural
Frekans kaydı, birkaç saniye süren, tekrarlayan davranışlar için uygundur. Bir davranış dakikalarca sürüyorsa (uzun ağlama, sürekli sallanma), süre kaydı tercih edin.
Nasıl Tutulur?
Hazırlık
- Hedef davranışı net tanımlayın — gözlemlenebilir, ölçülebilir
- Doğru: "Bir arkadaşını elle veya kolunu kullanarak itiyor"
- Yanlış: "Saldırgan davranıyor"
- Gözlem süresini belirleyin — her gün aynı süre (örn: serbest oyun 30 dk)
- Kayıt aracınızı hazırlayın — dijital gözlem uygulaması veya çetele tablosu
Kayıt Sırasında
Her davranış oluştuğunda bir işaret koyun. İşte bu kadar basit.
Sonrasında
- Davranış sayısını gözlem süresine bölün → davranış oranı (rate)
- Farklı günleri karşılaştırın
- Kalıp arayın: belirli zamanlarda artıyor mu?
Örnek Frekans Kayıtları
Örnek 1: İtme Davranışı
Hedef davranış: Bir arkadaşını elle/kolyla itme Çocuk: Can (4 yaş 5 ay) Gözlem süresi: Her gün serbest oyun (30 dakika)
| Tarih | Gözlem Süresi | Sayı | Oran |
|---|---|---|---|
| Pazartesi | 30 dk | 5 | 1 / 6 dk |
| Salı | 30 dk | 3 | 1 / 10 dk |
| Çarşamba | 30 dk | 6 | 1 / 5 dk |
| Perşembe | 30 dk | 2 | 1 / 15 dk |
| Cuma | 30 dk | 7 | 1 / 4.3 dk |
Toplam: Haftalık 23 itme, ortalama 4.6 / gün
Kalıp analizi: Cuma günü en yüksek (7) — hafta sonu öncesi yorgunluk mu? Perşembe en düşük (2) — o gün ne farklıydı? Bağlamı kontrol et (ABC kaydı ile destekle).
Örnek 2: Prososyal Davranış Takibi
Hedef davranış: Kendiliğinden paylaşma (istenilmeden bir nesneyi arkadaşına uzatma) Çocuk: Elif (5 yaş 1 ay) Gözlem süresi: Tüm gün
| Hafta | Pazartesi | Salı | Çarşamba | Perşembe | Cuma | Toplam |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. hafta | 0 | 1 | 0 | 1 | 0 | 2 |
| 2. hafta | 1 | 0 | 2 | 1 | 1 | 5 |
| 3. hafta | 2 | 1 | 1 | 2 | 2 | 8 |
| 4. hafta | 2 | 3 | 2 | 1 | 3 | 11 |
Kalıp: Kendiliğinden paylaşma davranışı 4 haftada 2'den 11'e çıkmış. Uygulanan paylaşma etkinlikleri etkili görünüyor. Bu veri aile görüşmesinde somut kanıt olarak kullanılabilir.
Davranış Oranı Hesaplama
Aynı süreli gözlemler karşılaştırma kolaylaştırır. Farklı süreler varsa oran hesaplayın:
Davranış oranı = Davranış sayısı / Gözlem süresi (dakika)
Örnek: 30 dakikada 6 vurma = 6/30 = 0.2 (dakikada 0.2, yani 5 dakikada 1)Frekans Kaydı ve Diğer Tekniklerin Karşılaştırması
| Frekans Kaydı | Süre Kaydı | ABC Kaydı | |
|---|---|---|---|
| Sorusu | "Kaç kez?" | "Ne kadar uzun?" | "Neden?" |
| Ölçümü | Sayı | Dakika/saniye | Kalıp (öncül-sonuç) |
| Uygun | Kısa, tekrar eden | Uzun süren | Nedenini anlamak |
| Örnek | "5 kez vurdu" | "12 dk ağladı" | "Oyuncağı alındığında vuruyor" |
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Neden Sorun? | Doğrusu |
|---|---|---|
| Davranışı net tanımlamamak | Farklı günlerde farklı şeyler sayılır | "İtme = elle/kolyla fiziksel temas" gibi net tanım |
| Gözlem süresini değiştirmek | Karşılaştırma yapılamaz | Her gün aynı süre veya oran hesaplama |
| Sadece olumsuz saymak | Tek yönlü tablo | Olumlu davranışları da sayın |
| Uzun süren davranışı saymak | 30 dk ağlama = 1 olay mı? | Uzun davranışlar için süre kaydı kullanın |
| Kaydı geç yapmak | Sayı unutulur | Anlık dijital kayıt veya çetele |
İlgili Makaleler
- Süre Kaydı — Davranış süresi ölçme
- ABC Kaydı — Davranışın nedenini anlama
- Olay Örneklemesi — Belirli davranışları izleme
- Kontrol Listesi — Becerilerin kazanılıp kazanılmadığını işaretleme
- Gözlem Nedir? — Gözlemin temelleri
Kaynakça
Bentzen, W. R. (2009). Seeing young children: A guide to observing and recording behavior (6. bs.). Delmar Cengage Learning.
Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2013). Okul öncesi eğitim programı. MEB Yayınları.
Wortham, S. C. ve Hardin, B. J. (2015). Assessment in early childhood education (7. bs.). Pearson.
Öğretmen Notu
Frekans kaydının en güçlü yanı değişimi somut göstermesidir. "Ali artık daha az vuruyor" yerine "Ali'nin vurma davranışı haftada 23'ten 9'a düştü" diyebilirsiniz. Bu hem sizin müdahale stratejinizin işe yaradığını kanıtlar, hem de aileye somut bir gelişim tablosu sunar. Dijital gözlem uygulamanızda bu sayıları otomatik grafikle takip edebilirsiniz.