Süre Kaydı
Süre kaydı, bir davranışın ne kadar sürdüğünü ölçen gözlem tekniğidir. "Ali ne sıklıkla ağlıyor?" sorusuna frekans kaydı cevap verirken, "Ali ne kadar uzun ağlıyor?" sorusuna süre kaydı cevap verir. Başlangıcı ve bitişi net olan davranışlar için idealdir.
Ne Zaman Kullanılır?
Süre kaydı, davranışın uzunluğunun önemli olduğu durumlarda kullanılır:
| Durum | Ölçülen Davranış | Neden Süre Önemli? |
|---|---|---|
| Öfke nöbeti takibi | Ağlama/bağırma süresi | 3 dakikalık nöbet ile 20 dakikalık nöbet arasında fark var |
| Dikkat süresi değerlendirmesi | Bir etkinliğe odaklanma süresi | 4 yaşında 8 dakika normal mi? |
| Geçiş zamanları | Toparlama süresi | Sınıf 5 dakikada mı toparlanıyor, 15 dakikada mı? |
| Ayrılık kaygısı | Ağlama süresi | Anne gidince 2 dakika mı ağlıyor, 30 dakika mı? |
| Oyun kalitesi | Sürdürülebilir oyun süresi | Çocuk bir oyunla 3 dakika mı ilgileniyor, 15 dakika mı? |
Süre Kaydı Nasıl Tutulur?
Gerekli Bilgiler
| Bileşen | Açıklama |
|---|---|
| Hedef davranış | Net, gözlemlenebilir tanım (başlangıç ve bitiş noktası belirli) |
| Zamanlama aracı | Dijital gözlem uygulaması, telefon kronometresi |
| Kayıt formu | Tarih, saat, süre, bağlam |
Adımlar
- Davranışı tanımlayın — başlangıç ve bitiş noktalarını netleştirin
- Ağlama: "Gözyaşı ve sesli ağlama başladığında → 30 saniye sessiz kaldığında"
- Dikkat: "Etkinlikle ilgilenmeye başladığında → bakışını başka yöne çevirdiğinde"
- Zamanlayıcıyı başlatın — davranış başladığında
- Zamanlayıcıyı durdurun — davranış sona erdiğinde
- Süreyi kaydedin — tarih, saat ve bağlamla birlikte
- Birden fazla gün tekrarlayın — kalıp görmek için en az 3-5 kayıt
İki Ölçüm Yöntemi
| Yöntem | Ne Ölçer? | Örnek |
|---|---|---|
| Olay başına süre | Her bir olayın ayrı ayrı süresi | "Bugün 3 öfke nöbeti oldu: 4 dk, 7 dk, 2 dk" |
| Toplam süre | Gözlem dilimi içindeki toplam süre | "Bugün toplam 13 dakika ağladı" |
Her iki yöntem de değerlidir — olay başına süre kalıpları gösterir, toplam süre genel tabloyu çizer.
Örnek Süre Kayıtları
Örnek 1: Öfke Nöbeti Süresi
Hedef davranış: Sesli ağlama ve yere yatma Çocuk: Ege (3 yaş 8 ay)
| Tarih | Saat | Tetikleyici | Başlangıç | Bitiş | Süre |
|---|---|---|---|---|---|
| 8 Ekim | 09:20 | Anne teslim edip gitti | 09:20 | 09:27 | 7 dk |
| 9 Ekim | 09:15 | Anne teslim edip gitti | 09:15 | 09:24 | 9 dk |
| 10 Ekim | 09:25 | Anne teslim edip gitti | 09:25 | 09:31 | 6 dk |
| 11 Ekim | 09:10 | Anne teslim edip gitti | 09:10 | 09:15 | 5 dk |
| 14 Ekim | 09:20 | Anne teslim edip gitti | 09:20 | 09:23 | 3 dk |
Kalıp: Ayrılık kaygısı ağlaması — süresi azalıyor (7 dk → 3 dk). Bu olumlu bir gelişme göstergesidir. Müdahale stratejisi işe yarıyor.
Örnek 2: Etkinliğe Odaklanma Süresi
Hedef davranış: Masa etkinliğiyle ilgilenme (materyale bakma, kullanma, konuşma) Çocuk: Defne (4 yaş 3 ay)
| Tarih | Etkinlik | Odaklanma Süresi | Not |
|---|---|---|---|
| 7 Ekim | Yapboz (12 parça) | 4 dk | Yarıda bıraktı |
| 8 Ekim | Boncuk dizme | 6 dk | Bitirdi |
| 9 Ekim | Resim yapma | 11 dk | Kendi seçtiği etkinlik |
| 10 Ekim | Yapboz (12 parça) | 3 dk | "Yapamıyorum" dedi |
| 11 Ekim | Hamur etkinliği | 14 dk | Çok ilgili |
Kalıp: Defne'nin dikkat süresi etkinlik türüne göre değişiyor. Kendinin seçtiği ve duyusal etkinliklerde çok daha uzun odaklanabiliyor. Yapboz gibi zorlayıcı etkinliklerde erken bırakıyor.
Çıkarım: Defne'nin dikkat sorunu yok — zorluk düzeyi ve ilgi alanıyla bağlantılı bir durum. Yapbozu ZPD'sine uygun hale getirmek (parça sayısını azaltmak) denenmeli.
Süre Kaydı ve Frekans Kaydı Farkı
| Süre Kaydı | Frekans Kaydı | |
|---|---|---|
| Ölçtüğü | Davranışın ne kadar sürdüğü | Davranışın kaç kez olduğu |
| Birimi | Dakika/saniye | Sayı |
| Uygun davranış | Ağlama, dikkat, oyun süresi | Vurma, ısırma, söz kesme |
| Sorusu | "Ne kadar uzun?" | "Ne sıklıkla?" |
| Örnek | "Bugün 12 dakika ağladı" | "Bugün 4 kez vurdu" |
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Neden Sorun? | Doğrusu |
|---|---|---|
| Başlangıç/bitişi net tanımlamamak | Ölçüm tutarsız olur | "Ağlama = sesli ağlama başlayınca, 30 sn sessizlik olunca biter" |
| Tahmini süre yazmak | Güvenilir veri olmaz | Dijital kronometreyle ölçün |
| Tek bir gün kayıt tutmak | Kalıp görülmez | En az 3-5 gün kaydedin |
| Bağlamı yazmamak | Süre tek başına anlam ifade etmez | Hangi ortamda, kim vardı, ne oluyordu |
İlgili Makaleler
- Frekans Kaydı — Davranış sıklığı ölçme
- ABC Kaydı — Davranışın neden ve sonucunu analiz
- Olay Örneklemesi — Belirli davranışları izleme
- Gözlem Nedir? — Gözlemin temelleri
- Dijital Gözlem Araçları — Zamanlama ve kayıt araçları
Kaynakça
Bentzen, W. R. (2009). Seeing young children: A guide to observing and recording behavior (6. bs.). Delmar Cengage Learning.
Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2013). Okul öncesi eğitim programı. MEB Yayınları.
Wortham, S. C. ve Hardin, B. J. (2015). Assessment in early childhood education (7. bs.). Pearson.
Öğretmen Notu
Süre kaydı, öğretmen olarak en kolay uygulayabileceğiniz tekniklerden biridir. Telefonunuzdaki kronometreyi açın, davranış başladığında başlatın, bittiğinde durdurun. Özellikle ayrılık kaygısı ağlamasında süre kaydı tutmak, ailelere "her gün kısalıyor, endişelenmeyin" demenizi somut verilerle destekler.